بحث آزاد در مجمع اقتصادی جهان - 29 ثور 1386
 

در این بحث از طرف گرداننده سوالات مختلف راجع به وضعیت در شرق میانه از اشتراک کننده گان مطرح گردید که اکنون توجه شما را به جریان این بحث جلب می نمایم. 

گرداننده: خانمها و آقایان! به بحث امروزی ما که در مورد وضعیت در شرق میانه اختصاص یافته است، خوش آمدید. در این بحث مهمانان نهایت گرامی شرکت ورزیده اند که آنها را برای شما به معرفی میگیریم! جلالتمآب حامد کرزی رئیس جمهوری افغانستان، شیخ سلمان بن خلیفه بهرین، شوکت عزیز نخست وزیر پاکستان، شهزاده ترکی الفیصل از عربستان سعودی ، منوچهر متکی وزیر خارجه ایران و صدراعظم کشور میزبان محترم بخیت! بحث  خود را نخست با سوالی از جناب رئیس جمهور کرزی شروع می کنیم، جناب رئیس جمهور! کشور شما اولین کشوری بود که بعد از حادثه 11 سپتمبر و تغیرات در سیاست جهانی، مورد توجه وسیع جامعه بین المللی قرار گرفت،  جناب رئیس جمهور! باوجود پیشرفت های زیادی در کشور شما، اما افغانستان هنوز بخاطر مشکلات زیادی که دارد در صدر مسائل جهانی قرار دارد. شما مشکل را در کجا می بینید؟

رئیس جمهور کرزی:

در قضیه افغانستان خوشبختانه باید گفت که مداخله جامعه بین المللی باعث گردید که کشور ما از چنگال عناصر افراطیت، تروریزم و حاکمیت تاریک گرایان نجات یابد. نتایج حضور جامعه بین المللی در قضیه افغانستان باعث گردید تا حدود 4.7 میلیون مهاجر افغان خصوصاً از کشور های برادر پاکستان و ایران به کشور شان برگردند، حضور مجدد زنان در جامعه و اشتراک آنها در عرصه های سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی ، برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی، رشد چندین برابر اقتصاد افغانستان، رقم مرگ و میر کودکان در افغانستان که قبلاً در میان کشورهای با بلندترین میزان مرگ و میر قرار داشت، اکنون کاهش قابل ملاحظه یافته است یعنی حال حدود 40 هزار کودک سالانه از کام مرگ نجات میابند، اطفال دوباره راهی مکاتب شدند، بازسازی کشور ادامه دارد، هزارها کیلومتر جاده اعمار یا بازسازی شده است، اکنون افغانستان در سطح جهان نمایندگی دارد. این همه انکشافات مثبت است، اما متاسفانه ما هنوز از حملات تروریستی رنج می بریم، انسان ها زندگی شیرین شانرا از دست میدهند، تروریستان و افراطیان هنوز در بعضی ساحات کشور ما بر مکاتب، شاگردان و کارمندان صحی حمله میکنند، و این مشکلات هنوز ادامه دارد. ولی اگر شما از من بپرسید که آیا از آنچه که افغانستان در پنج سال گذشته بدست آورده است خرسند هستم، میگویم " بلی". و اگر از من بپرسید که آیا من از اینکه افغانستان به صلح و ثبات کامل متاسفانه در این مدت دست نیافته است، غمگین هستم و می گویم " بلی" ، من خیلی متاثر هستم. این مسئله ما را نگران ساخته است و در این مورد با کشورهای همسایه خود، کشور های اسلامی و جامعه بین المللی برای رفع این معضلات کار میکنیم.

ما نمی توانستیم بدون حضور جامعه بین المللی و کمک کشورهای همسایه به پیشرفت های که در پنج سال گذشته به آن دست یافته ایم، دست یابیم. بنابرین، همکاری جامعه بین المللی و در بسیاری حالات نقش کشور های همسایه ما را قادر ساخت تا افغانستان یکبار دیگر به مردم آن برگردانده شود. امیدوار هستم که این همکاری کشورهای همسایه ادامه یابد تا پدیده های افراطیت و تروریزم از منطقه برچیده شود.  تشکر

گرداننده: تشکر جناب رئیس جمهور! توضیحات شما خیلی جالب بود، ما در جهان بیرون برداشت دیگری از وضعیت در افغانستان داریم، اما توضیحات شما واقعاً یک تصویر کلی و بهتر را برای ما ارائه کرد که لازم است جزئیات بیشتری را از زبان شما بشنویم.

گرداننده: حال از جناب شوکت عزیز صدراعظم پاکستان خواهش میکنیم که در مورد صحبت نمایند، با توجه به گفته های جناب رئیس جمهور کرزی. به نظر میرسد که همکاری ها و هماهنگی میان کشورهای منطقه و میان افغانستان و پاکستان به حدی که لازم است وجود ندارد، نقش شما چه است؟

شوکت عزیز!

تشکر، رئیس جمهور کرزی یک همسایه و دوست خیلی خوب ما است. ما باید بیاموزیم که با همسایه های خود چگونه زندگی کنیم. یگانه کشوری که در جهان خواهان افغانستان آزاد، آباد و مترقی است، پاکستان است. چون در عصر امروز سرحدات میان کشورها مفهوم خود را از دست داده است و نمی تواند مانع گسترش تاثیرات بر یکدیگر گردد. پس لازم است همه ما با یک دید باز برای تمامی منطقه طور دسته جمعی فکر کنیم، درست است که هر کشور دارای حاکمیت و تمامیت ارضی است، اما دید ما برای همکاری و کار با یکدیگر وسیع تر باشد. من میخواهم بصورت عموم در مورد راه حل برای مناطق متشنج هرجاکه باشد، صحبت کنم، برای ختم منازعات، لازم است موارد ذیل تطبیق گردد:

1. سیاستی اتخاذ شود که در آن مشارکت  و نه انزوا در نظر گرفته شود.

2. باید تمامی کشورهای که چه آشکار یا غیرآشکار در مسئله دخیل اند در مذاکرات دعوت شوند، چون تاریخ ثابت ساخته است که در غیر آن کشور های دیگر قیمت گزافی را خواهند پرداخت، و این یک امر طبعی است، چه افغانستان یا فلسطین یا هر کشور دیگری باشد. آرامی ما در آرامی افغانستان نهفته است، طور مثال تجارت پاکستان با افغانستان شش سال قبل حدود 25 میلیون دالر در سال میرسید، ولی امروز به بیش از 1.3 ملیارد دالر رسیده است. و بیشتر این تجارت را صادرات پاکستان به افغانستان تشکیل میدهد، پس سعادت و پیشرفت ما وابسته به پیشرفت همسایه های ماست. و در مورد شرق میانه باید بگویم، که مسئله فلسطین مهمترین محور در شرق میانه است، ما به این باور هستیم که فلسطینی ها باید به یک فردای بهتر دست بیابند ، باید این تاریکی روزی پایان بیابد و فلسطینی ها در زندگی شان بهبودی حس کنند.حقوق  فلسطینی ها باید برای شان اعاده شود و باید امیدواری برای شان فراهم شود. اکنون وقت آن است که از مرحله پلان گذاری به عمل رفت و گام به گام به سوی فراهم ساختن زمینه برای بهبود در زندگی فلسطینی ها رفت. فردای فلسطینی ها باید بهتر از دیروز شان باشد، وضعیت در فلسطین میتواند بالای تمامی کشور های جهان اثر گذار باشد.

گرداننده: قرار معلوم، شیخ فیصل نیز نقش عمده را در منطقه بازی کرده است، که در این جمع موضوع فلسطین و ابتکار صلح عنوان شده از سوی کشور های عرب نیز میباشد، شما بحث های را نیز با ایران داشته اید در زمینه، عربستان چه کار های کرده می تواند؟

شیخ فیصل:

اجازه دهید نخست به گفته های شما که تاحدی درست و تاحدی نادرست است، بپردازم. شاه عبدالله تماس هایش با کشور ها را برای تامین صلح در منطقه افزایش داده است. عربستان در حل منازعات سابقه طولانی داشته است، این کشور به عنوان سرزمینی که دو مکان مقدس در آن موقعیت دارد و برای اینکه زادگاه حضرت محمد (ص) بوده است، همیشه کوشیده است در رفع تشنجات سهیم باشد. حکومت شاهی عربستان همیشه در تلاش است تا زمینه مشارکت تمامی کشور های ذیدخل برای رفع مشکلات چه در فلسطین، عراق، ایران ، افغانستان و سایر مناطق باشد، را فراهم سازد. عربستان در فراهم آوری زمینه های اقتصادی در کشورهای منطقه نقش خیلی بارزی را ایفا کرده است. من همیشه تاکید کرده ام که ما باید سرنوشت خود را خود بدست بگیریم، و برا من منحیث یک شهروند عرب و یک مسلمان کشته شدن مسلمان به دست مسلمان غیر قابل قبول است. فکر میکنم این یک شرم بزرگ است که ما منحیث عرب ها یا مسلمانان با مریضی مبتلا هستیم که قهر و خشم خود را متوجه برادران مسلمان خود میکنیم و با رویه خیلی ناشایسته و حتی مرگبار به یکدیگر پاسخ میدهیم. حال وقت آن است که این گونه برخورد را با برادران مسلمان خود خاتمه دهیم.

گرداننده: بسیار تشکر، جناب متکی!! ایران بدون شک دارای یک نوع نفوذ با افزایش خاص در دو سه سال اخیر در تمامی منطقه میباشد، ایران نقش بسیار مهمی را در منطقه و جهان دارد. اما شما بیشتر بخاطر نفوذ تان در ثبات در منطقه مورد انتقاد قرار میگیرید، گاهی درمورد عراق، گاهی فلسطین و گاهی لبنان، مطمین هستم که شما از این انتقادات کاملاً آگاه هستید، پاسخ شما چه است؟

متکی:

 وقتی ما در مورد ثبات صحبت میکنیم، بحث در مورد منطقهء است که با چندین منازعه مواجه است ، این منطقه در طی چندین دهه و همین اکنون با بحران مواجه است و ایران در مرکز این بحران قرار دارد، چه عراق باشد، فلسطین، لبنان یا افغانستان، صحبت ما در مورد ثبات در این منطقه در حالی صورت میگیرد که جهان حدود 70 فیصد نیاز خود به نفت را از این منطقه تامین میکند. وقتی ما در مورد ثبات در این منطقه صحبت میکنیم، یعنی یا مستقیم و یا هم غیر مستقیم میخواهیم بگویم که در این منطقه ثبات وجود ندارد. به نظر من ، ما باید علل و عوامل این بی ثباتی را در سطح ملی، بین المللی و منطقوی باید مطالعه کنیم. عوامل آن به سطح جهانی برمیگردد به همان عدم کفایت یا سیاست های دوگانه سازمان های بین المللی در 60 سال اخیر. به عبارت دیگر، با یک تفسیر کلی از سیاست جهانی از بعد های اقتصادی آن میتوان گفت که ابزار های را که جهان برای سیاست های مالی و پولی بکار برده اند، نتیجه مثبت نداده است. مثلاً سیاست های که در امریکای لاتین برای رفع تشنج اتخاذ شد، ثابت گردید که آن ملت را با ملیارد ها دالر قرضه مواجه ساخت. با توجه به منطقه ما، ما به یک بسیج و آمیزش جامع و فراگیر در داخل کشور های منطقه نیاز داریم، شاید این فقط یک آرزو باشد، چون ما با یک سلسله موانع چه از سوی جامعه بیرونی یا کشور های منطقه مواجه هستیم. یکی از این موانع رژیم های تحمیلی بوده است که سبب جنگ ها و منازعات در منطقه شده است.

ایران همیشه در حل منازعات در منطقه نقش بارز داشته است، ما همیشه به این تلاش های خود ادامه داده ایم. ما به این باور هستیم که کار های زیادی هنوز  در عرصه سیاسی، امنیتی یا اقتصادی  باقی است که نمی خواهم به جزئیات بروم.

گرداننده: جناب شهزاده فیصل! آیا این ابتکار صلح که از سوی کشور های عرب عنوان شده است بدون مشارکت ایران، ممکن است بدرستی تطبیق شود یا نقش ایران در این ابتکار صلح چگونه ارزیابی میگردد؟

شهزاده فیصل:

 حقیقت اینست که ایران باید سهیم باشد، اما تفکر ناشی از آرزوها میگوید ، چرا ایران سهیم باشد؟ چون این مسئله مربوط به جهان عرب و فلسطین است، پس این مسئله باید در چوکات همین کشورها حل گردد، اما طوریکه من قبلاً گفتم فلسطینی ها خود را در آینه مداخلات خارجی می بینند. اگر برادران فلسطینی ما از شروع با هم متحد می بودند، شاید امروز در این وضعیت قرار نمی داشتیم. و حتی با وجودیکه امروز این پلان صلح در ریاض تصویب میشود ، در فلسطین خون جاری است. با این وضعیت که مداخلات امریکا، اسرائیل یا ایران وجود دارد فلسطین کجا به صلح میتواند برسد؟ و به همین دلیل است که من گفتم ما باید سرنوشت خود را خود به دست بگیریم ،

گرداننده: جناب رئیس جمهور کرزی! اگر جامعه بین المللی از نقش شان در عراق یا دیگر منازعات خسته شود، مثلاً ناتو خسته شود و نخواهد در حل مشکلات شما بیش از این همکاری کند، شما چه خواهید کرد؟

رئیس جمهور:

 قبل از اینکه در مورد عراق یا افغانستان صحبت کنم ،میخواهم بسیار کوتاه در مورد فلسطین صحبت کنم ، برای ما منحیث مسلمانان، این یک امر نهایت مهم است که میان خود یعنی همه ما بشمول کشورهای عربی هم بینی و تفاهم داشته باشیم، باید نخست بدانیم که ما در جستجوی چه هستیم، ما خواهان یک دولت مستقل در فلسطین هستیم که حقوق اتباع آن  تضمین شده باشد و در حاکمیت کشورشان زندگی کنند. پس، ما چگونه به این هدف می رسیم؟ آیا برای اینکه به این هدف برسیم، باید به اسرائیل نیز همین حق داده شود؟ و یا راه های دیگری وجود دارد؟ زمانیکه ما فضای تفاهم را در میان یکدیگر ایجاد کردیم، بعداً ما  میتوانیم از جامعه بین المللی خواستار حمایت از پلان خود گردیم. پیشنهاد من اینست که ما همه باید از پلان  والاحضرت خادم حرمین شریفین حمایت کنیم و ایران منحیث یک کشور همسایه و برادر و همه ما گردهم آمده حقیقت زندگی های خود و رنج های خود را درست درک کنیم و به این بحران نقطه پایان بگذاریم. وگر نه، بازهم 50 سال دیگر بحث خواهد شد و رنج مردم فلسطین ادامه خواهد یافت.

و در مورد افغانستان باید بگویم که رنج افغانستان در اثر ساخته دست خودش نبود، رنج مردم افغانستان بعد از اشغال شوروی آغاز شد. بعد از آن آغاز شد که کمونیست ها با حمایت شوروی تلاش داشتند که یک طرز فکر بیگانه را بالای یک جامعه عمیقاً مذهبی و سنتی تحمیل کنند. ما برای آزادی کشور و حراست از دین خود در مقابل آنها به دفاع برخاستیم. کشورهای غربی ،اسلامی، امریکائی و منطقه همه ما را در مبارزه ما علیه اشغال گران کمک کردند. جامعه جهانی برای مقابله با شوروی، متاسفانه از وسیله دیگری بنام افراطیت  استفاده کردند، که بعد از خروج شوروی و بعد از آنکه غرب و جهان افغانستان را تنها گذاشت، ما قربانی این بازی در منطقه  شدیم. این بازی باعث شد که کشورما و مردم ما از سال 1992 تا 2001 در اعماق رنج و مشقت زندگی کنند. ما کاملاً میدانستیم که افغانستان به چگونه مشکل مواجه است، از این بازی افراطیت آگاهی داشتیم، از ایجاد پایگاه های تروریستان آگاهی داشتیم و میدانستیم که تلاش های وجود دارد که از افغانستان منحیث پایگاه برای حملات تروریستی به سایر کشور های جهان مورد استفاده قرار گیرد. ما حتی به شکل هفته وار جامعه بین المللی را از مشکلات افغانستان آگاه میساختیم، از سال 1996 تا 2001 من خود یکجا با دوستانم با جهانیان تماس می گرفتیم. اما هیچ کس به فریاد ما گوش نداد، چون افغانستان نه چیزی برای فروش و نه چیزی برای خرید از جهان داشت. افغانستان فقیر ترین کشور اسلامی بود. متاسفانه ما را حتی کشور های اسلامی و جامعه بین المللی نیز فراموش کردند. این فراموشی تا زمانی ادامه پیدا کرد که برج های تجارت جهانی در نیویارک مورد حمله قرار گرفت. و بعد از آن بود که جهان بیدار شد، چون خودشان متضرر شدند و برای رهائی ما از بدبختی به ما رجوع کردند. حال، انتخاب از جامعه بین المللی است، اگر جامعه بین المللی میخواهد جهان  مصئون  باشد، باید از افغانستان حمایت کند. کشور های منطقه خصوصاً پاکستان و ایران نیز یک انتخاب دارند، آیا میخواهند با داشتن یک افغانستان مرفه در صلح و امنیت زندگی کنند؟ اگرنه، عواقب آن متوجه خود آنها نیز خواهد گردید. بنابرین، اگر جامعه جهانی افغانستان را قبل از وقت ترک کند، عواقب آن برای شان وخیم تمام خواهد شد و اگر به موقع ترک کنند، سعادت نصیب شان خواهد شد.

گرداننده: آیا فکر میکنید همین راه حل برای عراق نیز صدق میکند؟ 

رئیس جمهور:

 موضوع عراق کاملاً متفاوت است، من فکر میکنم افغانها و فلسطینی ها درد و آلام مردم عراق را خوب درک کرده میتوانند، کشتار مردم، خانواده ها، کار و روزگار و این همه بدبختی ها. امید دارم همه ما منحیث مسلمانان دست به دست هم دهیم و خصوصاً از کشور های عربی تقاضا میکنم که توجه بیشتر را برای حل مشکل عراق مبذول دارند. یکی از مشکلات ما همیشه این بوده است که ما برای حل یک مشکل چشم خود را به کشور های دیگر می بندیم و این کار مشکلات ما را بیشتر ساخته است.

گرداننده: جناب شیخ سلمان! متاسفانه وقت زیاد نداریم، اما نظر شما بسیار مهم است، اگر لطف کنید خیلی خلاصه صحبت کنید،

شیخ سلمان:

 من بسیار کوتاه صحبت میکنم، راه حل از سوی فقط یک تعداد اندک از طرفین  همیشه به ناکامی می انجامد ، در راه حل های را که ما جستجو میکنیم اگر همه اطرف ذیدخل نمی توانند، باید اکثریت حتماً شرکت نمایند، چه عراق باشد، فلسطین و یا ایران. اما میخواهم یک موضوع را با توجه به سیاست خارجی ایران بیان کنم، امنیت داخلی ایران باید در مشارکت همسایه های ایران تامین شود و نه در زوال آنها. ( رئیس جمهور کرزی): این اصل با همسایه های تمام کشور ها صدق میکند. پس من منتظر روزی هستم که همه ما بتوانیم منحیث یک منطقه برای رفا و سعادت مردمان منطقه یکجا کار کنیم. و من آرزوی موفقیت در بحث های شما با امریکا هستم ،

گرداننده: جناب رئیس جمهور کرزی! شما بفرمائید

رئیس جمهور کرزی: من به برادران فلسطینی خود یاد آور میشوم که جنگهای داخلی در میان آنها همان عواقبی را خواهد داشت که جنگهای داخلی در افغانستان داشت. بعد از آنکه شوروی در افغانستان شکست خورد و مجاهدین در سال 1992 قدرت را در کابل در دست گرفتند، عواقب و ضرر جنگهای داخلی گرانتر و سنگینتر از صدمات اشغال روسها برای افغانستان تمام شد. پس تقاضای من از برادران فلسطینی من اینست که از تجارب تلخ دیروز افغانستان و وحدت امروز افغانستان برای رفتن به سوی سعادت استفاده کرده از جنگهای داخلی دست بردارند.

گرداننده: تشکر جناب رئیس جمهور!-- جناب نخست وزیر از اینکه انتظار کشیدید تشکر چون شما میزبان هستید، باید کمی بیشتر صبر کرد. 

صدراعظم اردون:

 تشکر از اینکه باز هم وقت دادید، با توجه به صحبت های آقای متکی که از 130 پلان صلح برای شرق میانه صحبت کردند باید بگویم که این ها همه قطعنامه های ملل متحد بود که در اوقات مختلف تصویب گردید. به نظر من، ابتکار صلحی را که جهان عرب عنوان کرده است بهترین و جامع ترین راه کار برای صلح در فلسطین است، که فلسطین را جدا میسازد، و دو دولت را درکنار همدیگر رسمیت میدهد. همانطوریکه 22 کشور عربی تصمیم اتخاد کردند، با تصویب ستراتیژی صلح که توسط ملک عبدالله خادم حرمین شریفین پیشنهاد گردید برای اولین بار برای کشورهای عربی فرصت داد تا خود کنترول مشکلات را بدست گیرند. من به اسرائیلی ها یک پیام دارم ، اسرائیلی ها باید بدانند که فلسطین هیچگاهی برای آنها خطر نبوده و از برنامه صلحی که برای ایشان پیشنهاد گردیده است، استقبال کنند.

گرداننده: بسیار زیاد تشکر از اشتراک همه شما،